Decision Lab hoạt động

Cây quyết định và giá trị kỳ vọng

Decision Tree — Giá trị kỳ vọng theo nhánh

Đã chạy được. Mục này có công cụ tính toán thật trên nền tảng, không phải mô tả lộ trình.

Cây quyết định Giá trị kỳ vọng và tiêu chí maximin

Xếp các phương án theo giá trị kỳ vọng VÀ theo kết quả xấu nhất — hai tiêu chí thường không chọn cùng một phương án.

Đang chạy trên dữ liệu mẫu, không phải dữ liệu của bạn. Các ô còn nguyên mẫu dựng sẵn: Nhánh (phương án, xác suất, kết quả, chi phí). Chọn nguồn dữ liệu khác ở cột bên trái rồi chạy lại để có kết quả của riêng bạn.
Phương án tốt nhất (EV) Xay nha may B
Giá trị kỳ vọng 16,200,000,000.00
Phương án an toàn nhất Khong lam gi
Chênh lệch EV 16,200,000,000.00
Kết luận EV và maximin mâu thuẫn
① Nguồn dữ liệu

Nhận dấu phẩy, chấm phẩy hoặc tab; tự nhận dòng tiêu đề; hiểu cả 1.234.567 lẫn 1.234,56.

Chỉ tải http/https tới địa chỉ công khai; địa chỉ nội bộ bị từ chối.

Giá trị mặc định là ví dụ chạy được — bấm Tính ngay để xem kết quả, rồi thay dữ liệu của bạn vào.

Giá trị kỳ vọng theo phương án

Giá trị kỳ vọng theo phương án1.814e+101.21e+106.048e+090Xay nha may B: +16,200,000,000Xay nha may A: +14,800,000,000Khong lam gi: +0Xay nha may BXay nha may AKhong lam gi

Đã trừ chi phí của từng phương án. Khoảng cách giữa phương án đầu và cuối là 16,200,000,000.00 — nếu khoảng này nhỏ so với sai số ước lượng xác suất của bạn thì thứ hạng chưa đáng tin.

Diễn giải nhanh

Kỳ vọng cao nhất: Xay nha may B — 16,200,000,000.00

Hơn phương án kém nhất 16,200,000,000.00 và hơn phương án kế tiếp 1,400,000,000.00. Kỳ vọng là tiêu chí đúng khi bạn lặp lại quyết định này nhiều lần với quy mô nhỏ so với vốn.

EV chọn 'Xay nha may B' nhưng maximin chọn 'Khong lam gi'

Hai tiêu chí mâu thuẫn nghĩa là câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn chịu được kịch bản xấu tới đâu, chứ không phụ thuộc dữ liệu. Không có phép tính nào giải hộ phần này.

Kịch bản xấu nhất của 'Xay nha may B': -3,000,000,000.00

Nếu con số này khiến bạn không thể chơi tiếp thì kỳ vọng không còn là tiêu chí đúng — phá sản là trạng thái hấp thụ, không có lần lặp thứ hai để kỳ vọng thành hiện thực.

Độ lệch chuẩn của 'Xay nha may B': 9,600,000,000.00

Bằng 0.59 lần giá trị kỳ vọng. Tỷ lệ này càng lớn thì càng cần nhiều lần lặp trước khi kết quả thực tế bám sát kỳ vọng.

Khi nào con số này sai: Giá trị kỳ vọng là tiêu chí đúng khi bạn ra quyết định này NHIỀU LẦN. Với quyết định một lần và hậu quả xấu nhất không chịu nổi, maximin là tiêu chí hợp lý hơn — và hai tiêu chí thường chọn khác nhau.

Chi tiết

Xay nha may B EV 16,200,000,000.00 · xấu nhất -3,000,000,000.00 · tốt nhất 21,000,000,000.00 · σ 9,600,000,000.00
Xay nha may A EV 14,800,000,000.00 · xấu nhất -20,000,000,000.00 · tốt nhất 38,000,000,000.00 · σ 28,414,081,016.28
Khong lam gi EV 0.00 · xấu nhất 0.00 · tốt nhất 0.00 · σ 0.00
Khi nào dùng EV quyết định lặp lại nhiều lần, quy mô nhỏ so với vốn
Khi nào dùng maximin quyết định một lần, hậu quả xấu nhất không thể chịu được
Còn thiếu Hàm hữu dụng — người ta không trung tính với rủi ro

Giá trị kỳ vọng theo phương án

Giá trị kỳ vọng theo phương án1.814e+101.21e+106.048e+090Xay nha may B: +16,200,000,000Xay nha may A: +14,800,000,000Khong lam gi: +0Xay nha may BXay nha may AKhong lam gi

Đã trừ chi phí của từng phương án. Khoảng cách giữa phương án đầu và cuối là 16,200,000,000.00 — nếu khoảng này nhỏ so với sai số ước lượng xác suất của bạn thì thứ hạng chưa đáng tin.

Kết quả xấu nhất theo phương án

Kết quả xấu nhất theo phương án1-7.467e+09-1.493e+10-2.24e+10Xay nha may B: -3,000,000,000Xay nha may A: -20,000,000,000Khong lam gi: +0Xay nha may BXay nha may AKhong lam gi

Tiêu chí maximin chọn cột cao nhất ở đây: Khong lam gi (0.00). Nó KHÁC phương án có kỳ vọng cao nhất, nên bạn phải chọn tiêu chí trước khi chọn phương án.

Kỳ vọng và độ lệch chuẩn của từng phương án

Kỳ vọng và độ lệch chuẩn của từng phương án1.814e+101.145e+104.752e+09-1.944e+09(9,600,000,000, 16,200,000,000)(28,414,081,016, 14,800,000,000)(0, 0)trục ngang: độ lệch chuẩn · trục dọc: giá trị kỳ vọng

Góc trên bên trái là tốt nhất: kỳ vọng cao với dao động thấp. Phương án nằm lệch phải chỉ đáng chọn khi bạn thực sự chịu được biên độ đó nhiều lần liên tiếp.

So sánh các phương án

Phương ánGiá trị kỳ vọngXấu nhấtTốt nhấtĐộ lệch chuẩn
Xay nha may B16,200,000,000.00-3,000,000,000.0021,000,000,000.009,600,000,000.00
Xay nha may A14,800,000,000.00-20,000,000,000.0038,000,000,000.0028,414,081,016.28
Khong lam gi0.000.000.000.00

Toàn bộ chỉ số

Xay nha may B EV 16,200,000,000.00 · xấu nhất -3,000,000,000.00 · tốt nhất 21,000,000,000.00 · σ 9,600,000,000.00
Xay nha may A EV 14,800,000,000.00 · xấu nhất -20,000,000,000.00 · tốt nhất 38,000,000,000.00 · σ 28,414,081,016.28
Khong lam gi EV 0.00 · xấu nhất 0.00 · tốt nhất 0.00 · σ 0.00
Khi nào dùng EV quyết định lặp lại nhiều lần, quy mô nhỏ so với vốn
Khi nào dùng maximin quyết định một lần, hậu quả xấu nhất không thể chịu được
Còn thiếu Hàm hữu dụng — người ta không trung tính với rủi ro

Cách dùng

  1. Điền tham số ở cột trái. Mọi ô đã có sẵn giá trị ví dụ chạy được, nên bạn có thể bấm Tính ngay trước rồi sửa sau.
  2. Với ô dữ liệu: dán vài chục dòng để thử, hoặc tải file CSV/TXT lên để chạy thật. File tối đa 32 MB, 200.000 dòng; bộ đọc nhận dấu phẩy, chấm phẩy hoặc tab, tự nhận dòng tiêu đề, và hiểu cả 1.234.567 lẫn 1.234,56.
  3. Đọc thẻ số ở trên cùng, rồi mục Diễn giải nhanh để biết con số đó nói gì.
  4. Đọc dòng “Khi nào con số này sai” trước khi dùng kết quả để quyết định — đó là giả định vỡ đầu tiên.
Giới hạn chung. Công cụ này tính đúng công thức của nó trên dữ liệu bạn đưa vào. Nó không kiểm tra dữ liệu của bạn có phù hợp với giả định của phương pháp hay không — phần đó vẫn là việc của người dùng, và mục “sai ở đâu” bên dưới trang liệt kê các chỗ hỏng thường gặp.

Cây quyết định và giá trị kỳ vọng là gì

Cây quyết định biểu diễn một chuỗi lựa chọn và biến cố ngẫu nhiên dưới dạng nhánh, rồi tính giá trị kỳ vọng bằng cách gấp ngược từ lá về gốc. Giá trị của nó không nằm ở con số cuối cùng mà ở chỗ buộc người ra quyết định viết rõ mình đang giả định xác suất bao nhiêu — điều thường bị giấu trong tranh luận định tính.

Làm thế nào

  1. Vẽ nút quyết định và nút ngẫu nhiên theo đúng thứ tự thời gian.
  2. Gán xác suất cho các nhánh ngẫu nhiên; xác suất mỗi nút cộng lại bằng 1.
  3. Gán giá trị tiền tệ cho từng lá, cùng đơn vị và cùng thời điểm.
  4. Gấp ngược: nút ngẫu nhiên lấy kỳ vọng, nút quyết định lấy giá trị lớn nhất.
  5. Chạy phân tích độ nhạy: xác suất phải đổi bao nhiêu thì quyết định đảo chiều.

Cần dữ liệu gì

Danh sách phương án, xác sut mi kết cc, giá tr mi kết cc

Đo bằng chỉ số nào

EMV giá trị tiền tệ kỳ vọng của mỗi phương án
EVPI giá trị của thông tin hoàn hảo — trần chi cho nghiên cứu
Ngưỡng đảo chiều mức xác suất khiến phương án tối ưu thay đổi

Sai ở đâu

Phần quan trọng nhất của trang này. Một phương pháp được mô tả mà không nói chỗ nó hỏng là phiên bản quảng cáo của phương pháp đó.

! Tối đa hoá kỳ vọng chỉ đúng khi quyết định lặp lại nhiều lần; với canh bạc một lần có thể phá sản, kỳ vọng là tiêu chí sai.
! Xác suất chủ quan đưa vào không có căn cứ khiến cây trông khoa học nhưng kết luận tuỳ ý.
! Bỏ sót nhánh xấu nhất vì khó nghĩ tới — nhánh đó thường là nhánh quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Cây quyết định và giá trị kỳ vọng là gì?

Cây quyết định biểu diễn một chuỗi lựa chọn và biến cố ngẫu nhiên dưới dạng nhánh, rồi tính giá trị kỳ vọng bằng cách gấp ngược từ lá về gốc. Giá trị của nó không nằm ở con số cuối cùng mà ở chỗ buộc người ra quyết định viết rõ mình đang giả định xác suất bao nhiêu — điều thường bị giấu trong tranh luận định tính.

Cây quyết định và giá trị kỳ vọng được làm như thế nào?

1. Vẽ nút quyết định và nút ngẫu nhiên theo đúng thứ tự thời gian. 2. Gán xác suất cho các nhánh ngẫu nhiên; xác suất mỗi nút cộng lại bằng 1. 3. Gán giá trị tiền tệ cho từng lá, cùng đơn vị và cùng thời điểm. 4. Gấp ngược: nút ngẫu nhiên lấy kỳ vọng, nút quyết định lấy giá trị lớn nhất. 5. Chạy phân tích độ nhạy: xác suất phải đổi bao nhiêu thì quyết định đảo chiều.

Cây quyết định và giá trị kỳ vọng hay sai ở đâu?

Tối đa hoá kỳ vọng chỉ đúng khi quyết định lặp lại nhiều lần; với canh bạc một lần có thể phá sản, kỳ vọng là tiêu chí sai. Xác suất chủ quan đưa vào không có căn cứ khiến cây trông khoa học nhưng kết luận tuỳ ý. Bỏ sót nhánh xấu nhất vì khó nghĩ tới — nhánh đó thường là nhánh quyết định.

Đo cây quyết định và giá trị kỳ vọng bằng chỉ số nào?

EMV — giá trị tiền tệ kỳ vọng của mỗi phương án; EVPI — giá trị của thông tin hoàn hảo — trần chi cho nghiên cứu; Ngưỡng đảo chiều — mức xác suất khiến phương án tối ưu thay đổi.

Cây quyết định và giá trị kỳ vọng trên QuantHub đã dùng được chưa?

Đã chạy được: công cụ tính toán thật trên nền tảng này.

Chủ đề khác trong Decision

Toàn bộ Decision
AHP TOPSIS Cost–Benefit Scenario Analysis Game Theory Reports API Documentation